Web sitesi yaptırmak çoğu işletme için birkaç yılda bir yapılan bir iş. Bu yüzden neyin sorulacağı bilinmiyor ve aynı hatalar tekrarlanıyor.
Aşağıdaki maddeleri bizden iş almasanız da kullanabilirsiniz. Teklif aldığınız her ajansa aynı soruları sorun; cevapların netliği, ekibin ciddiyeti hakkında fiyattan daha çok şey söyler.
Sahiplik: sitenin gerçekten sizin olduğundan emin olun
1. Alan adı kimin adına kayıtlı?
Alan adı sizin veya şirketinizin adına kayıtlı olmalı. Bazı ajanslar kendi hesabına alır; ayrılmak istediğinizde siteniz rehin kalır ve yıllarca kurduğunuz adres başkasının elinde olur. Kayıt bilgisini görmek isteyin.
2. Kaynak kod size ait mi?
Sözleşmede kaynak kodun size ait olduğu açıkça yazmalı. Yazmıyorsa, ileride başka bir ekiple çalışmak istediğinizde siteyi sıfırdan yaptırmanız gerekebilir.
3. Hesaplara erişiminiz var mı?
Barındırma paneli, alan adı yönetimi, Google Search Console, analitik. Bunların tamamına erişiminiz olmalı. "Biz hallederiz" cevabı yeterli değil; erişim sizde olsun, yönetimi onlar yapsın.
Kalite: neyi satın aldığınızı bilin
4. Hazır tema mı, size özel tasarım mı?
İkisi de meşru, ama fiyatları ve sonuçları çok farklı. Hazır tema ucuzdur ve hızlıdır; karşılığında benzer görünen yüzlerce siteden biri olursunuz ve tema güncellemeleri zamanla siteyi bozabilir. Farkı baştan sorun.
5. Mobilde gerçekten hızlı mı?
En kolay test: teklif verenden mevcut işlerinden birinin adresini isteyin ve kendi telefonunuzdan, kendi bağlantınızla açın. Üç saniyede açılmıyorsa ziyaretçi beklemez. Portfolyodaki güzel ekran görüntüleri bunu göstermez.
6. Ziyaretçi ne yapacak?
Ana sayfayı açtığınızda ne yapmanız gerektiği ilk ekranda belli mi? Arama, form, WhatsApp — hangisiyse görünür olmalı. Bu, tasarımın en çok atlanan ve en çok iş kaybettiren detayı.
Yasal ve teknik asgariler
7. KVKK metinleri dahil mi?
İletişim formu varsa aydınlatma metni ve açık rıza kutucuğu zorunlu. Sağlık gibi özel nitelikli veri topluyorsanız kapsam daha da dar tutulmalı. Teklifte yoksa sonradan sizin sorununuz olur.
8. Arama motoru ayarları yapılıyor mu?
Başlık yapısı, site haritası, Search Console kaydı, hız optimizasyonu. Bunlar siteyi ilk sıraya çıkarmaz ama olmadan hiç görünmezsiniz. Teslimde yapılmış olmalı.
9. Mevcut siteniz varsa yönlendirmeler kuruluyor mu?
Yenileme yapıyorsanız bu madde en kritiği. Eski adreslerin yenilerine yönlendirilmesi gerekir; atlanırsa Google'daki mevcut sıralamanız sıfırlanır ve aylarca toparlanmaz. En sık gördüğümüz ve en pahalıya patlayan hata budur.
Sonrası
10. Teslimden sonra ne oluyor?
Bakım kapsamı, süresi ve sorun çıktığında kime ulaşacağınız yazılı olsun. Sitenin yayına alınması işin sonu değil başıdır; destek verilmeyen siteler bir yıl içinde güncelliğini yitirir.
Teklif istemeden önce hazırlayın
Aldığınız tekliflerin birbirinden çok farklı çıkmasının en yaygın sebebi, ajansların farklı şeyler anlaması. Aşağıdakileri önceden netleştirirseniz hem daha isabetli fiyat alırsınız hem de süreç kısalır.
Sitenin asıl işi ne?
Telefon getirmesi mi, randevu alması mı, ürün satması mı, sadece güven vermesi mi? Tek cümleyle söyleyebiliyorsanız doğru teklifi alırsınız. "Güzel bir site olsun" cümlesi her ajansta farklı bir rakama dönüşür.
Beğendiğiniz 3 site
Rakip olması gerekmez, sektörünüzden bile olmayabilir. Neyi beğendiğinizi de yazın — düzeni mi, renkleri mi, anlatım tonu mu? Bu üç bağlantı, sayfalarca brief'ten daha çok iş görür.
İçerik kimde?
Metinler ve fotoğraflar sizde varsa süre kısalır ve fiyat düşer. Yoksa bunu baştan söyleyin; sonradan çıkan bir kalem olmasın.
Kaba bütçe aralığı
Bütçe söylemek pazarlık gücünüzü kaybettirmez; tam tersine size uygun kapsamda teklif gelmesini sağlar. Bütçe söylenmediğinde ajanslar ya çok yüksek ya çok düşük kapsamda teklif veriyor.
Uyarı işaretleri
Bu maddelerin hiçbiri tek başına "kaç" demek değil, ama üst üste geldiklerinde durup düşünmek gerekir.
Google'da ilk sıra garantisi
Kimse Google'da sıralama garantisi veremez; algoritmayı Google belirliyor. Bunu vaat eden bir teklif, ya bilmiyordur ya da bilerek yanlış söylüyordur.
Kapsamı kalem kalem yazmaktan kaçınma
"Her şey dahil" cümlesi bir kapsam tanımı değil. Neyin dahil olduğunu yazılı isteyin; vermekten çekiniliyorsa teslimde de aynı belirsizlikle karşılaşırsınız.
Tamamı peşin ödeme talebi
Yaygın uygulama iki veya üç taksittir. Tamamını peşin isteyen bir yapıda, iş yarım kaldığında elinizde hiçbir kaldıraç kalmaz.
Referans site gösterememe
Yayında olan işleri isteyin ve kendi telefonunuzdan açın. Ekran görüntüsü yeterli değil — canlı adres olmalı.
Aşırı kısa süre vaadi
"Yarın hazır" demek, hazır bir şablona içerik yerleştirileceği anlamına gelir. Bu bir tercih olabilir, ama ne aldığınızı bilerek seçin.
Teklifleri karşılaştırırken
İki teklif arasındaki fiyat farkı çoğu zaman kapsam farkıdır. Yan yana koyarken şuna bakın: her iki teklif de aynı işi mi tarif ediyor? Biri alan adını, KVKK metinlerini ve üç aylık desteği içeriyor, diğeri sadece tasarımı içeriyorsa rakamları karşılaştırmanın anlamı yok.
En sağlıklısı, kapsamı kalem kalem yazılı istemek. Bunu vermekten çekinen bir ekiple çalışmayın; teslim sırasında da aynı belirsizlikle karşılaşırsınız.
Sık sorulan sorular
Ajansla mı yoksa serbest çalışanla mı çalışmalıyım?
İkisi de olur. Serbest çalışan genellikle daha uygun fiyatlıdır ve küçük projelerde hızlı sonuç verir; riski, tek kişiye bağımlı olmanız ve destek sürekliliğidir. Ekip daha pahalıdır ama tasarım, geliştirme ve içerik aynı çatı altındadır. Proje büyüdükçe ekip tercih edilir.
Sözleşme yapmak şart mı?
Evet. Kapsam, teslim tarihi, ödeme planı, revizyon hakkı ve sahiplik yazılı olmalı. Sözleşmesiz çalışmak iki taraf için de risk; ciddi bir ekip zaten kendisi önerir.
Ödeme nasıl yapılır?
Yaygın uygulama peşin ve teslimde olmak üzere iki veya üç taksit. Tamamını peşin isteyen bir teklife dikkat edin; tamamını teslimde ödemek de ekip açısından makul değildir.
Kaç revizyon hakkım var?
Bu sözleşmede yazılı olmalı. Sağlıklı bir süreçte tasarım aşamasında revizyon serbesttir; geliştirme başladıktan sonra yapılan değişiklikler süre ve maliyet ekler. Bu yüzden tasarımı onaylamadan geliştirmeye geçilmemeli.
Site yayına girdikten sonra Google'da hemen çıkar mıyım?
Hayır. Yeni bir sitenin arama motorlarında yer edinmesi aylar alır. Marka adınızla birkaç hafta içinde çıkarsınız, ama rekabetçi aramalarda görünmek düzenli içerik ve zaman gerektirir. Bunu hemen vaat eden tekliflere şüpheyle yaklaşın.